W odróżnieniu od bie­głych rewidentów i do­radców podatkowych polscy księgowi nie mają obowiązku ustawicznego doskonalenia. Dorota Wyczółkowska, kie­rownik działu współpracy z za­granicą i promocji Stowarzy­szenia Księgowych w Polsce, przyznaje, że krajowi księgowi wykonujący wolny zawód, tj. ci, którzy zdali egzamin pań­stwowy i nabyli uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg, nie podlegają żadnemu nadzorowi, czy to ze strony or­ganów państwowych, czy sa­morządowych.

- Nie mają także obowiązku przynależności do organizacji zawodowej, która mogłaby przeprowadzać kontrole jako­ści, sprawować pieczę nad ustawicznym rozwojem zawo­dowym i przestrzeganiem za­sad etycznych - twierdzi nasza rozmówczyni.

Dodaje, że te elementy moż­na uznać za minimalny wymóg gwarantujący wysoką jakość usług księgowych. Stanowią one także podstawę systemu regulacji zawodu księgowych w wielu krajach europejskich. Na przykład w Norwegii li­cencję na świadczenie usług księgowych uzyskuje się na czas określony. Licencja pod­lega odnowieniu po pięciu la­tach. Ekspert wyjaśnia, że w celu utrzymania lub odno­wienia licencji księgowy ma obowiązek odbycia 16 dni szkoleń oraz przepracowania przynajmniej 2 tys. godzin. Bardzo wysokie wymagania dla księgowych są we Francji i we Włoszech. W tych kra­jach niemożliwe jest posługi­wanie się zastrzeżonymi tytu­łami dyplomowanych księgo­wych bez przynależności do organizacji zawodowej i speł­niania związanych z tym obo­wiązków członkowskich.

- Z porównania wymogów dla księgowych w innych kra­jach i tych stawianych pol­skim księgowym wyłania się obraz bardzo liberalnych i przyjaznych warunków uprawiania rachunkowości w Polsce - uważa Dorota Wyczółkowska.

Sprzyjają one zasilaniu za­wodu przez nowych członków, jednak jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie podno­szenia jakości usług księgo­wych przez dbałość o ustawicz­ny rozwój zawodowy, edukację i przestrzeganie wymogów etycznych.

Z kolei prof. Zbigniew Luty, kierownik Katedry Rachunko­wości Finansowej i Kontroli Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, uważa, że aby zapewnić wysoką jakość świadczonych przez księgo­wych usług, należy uregulować zawód w ustawie o rachunko­wości. Obecnie rozdział 8a tej ustawy dotyczy usługowego prowadzenia ksiąg rachunko­wych. Pozostali księgowi za­trudnieni przez przedsiębior­ców (głównie w spółkach pra­wa handlowego) nie podlegają tym regulacjom.

- Nadanie certyfikatu po­twierdza, że dana osoba ma kwalifikacje i praktykę co naj­mniej dwuletnią - twierdzi nasz rozmówca.

Ekspert widzi natomiast po­trzebę objęcia obowiązkiem kształcenia pozostałych księgo­wych. Można to zapewnić przez wprowadzenie ścieżki zawodowej przez trzy szczeble: samodzielnego księgowego, głównego księgowego, aż do dyplomowanego księgowego. Tylko dyplomowany księgowy powinien mieć uprawnienia do podpisywania sprawozdania fi­nansowego. Aby być dyplomo­wanym księgowym, który mo­że podpisywać sprawozdanie finansowe, należałoby mieć odpowiednie wykształcenie, zdać egzamin przed komisją (skład komisji do uzgodnienia) i zaliczyć corocznie odpowied­nie szkolenia.

Profesor Zbigniew Luty uważa, że konieczne jest wpro­wadzenie ustawicznego kształ­cenia, ale dobrze ocenia obec­ne przygotowanie zawodowe kadry księgowej.