- Prawdą jest, że wartości aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej (rynkowej) odzwierciedlającej przyszłe korzyści lub obciążenia finansowe w czasach bessy lub hossy giełdowej poddane są znacznym fluktuacjom cenowym.

- Fluktuacje te, wykazujące niezrealizowane zyski lub straty - wpływają bezpośrednio na psychikę mas rynku kapitałowego, tworząc kolejne, często w panice dokonywane transakcje. W aktualnej, gorącej debacie na temat wartości godziwej zanika logiczne pytanie, co jest przyczyną, a o co skutkiem topniejących aktywów finansowych?

- Jednym z nowych i fundamentalnych paradygmatów Międzynarodowych Standardów Rachunkowości jest zastosowanie wyceny bilansowej według wartości godziwej, wszędzie tam, gdzie wycena ta może nadać sprawozdaniu finansowemu charakter prognozy.

Wartość godziwa w przeciwieństwie do historycznej ceny nabycia odzwierciedla przyszłe korzyści ekonomiczne, jakie właściciel danego składnika majątkowego osiągnie z tytułu jego posiadania. Stosując na dzień bilansowy wartość godziwą, jednostka antycypuje i ujawnia przyszłe korzyści, co siłą rzeczy wiąże się z dozą niepewności.

- Stosownie do definicji wartości godziwej ujętej w krajowej ustawie o rachunkowości i Międzynarodowych Standardach Rachunkowości, wartość godziwa jest to kwota, za jaką składnik aktywów mógłby być wymieniony, a zobowiązanie uregulowane, pomiędzy dobrze poinformowanymi, zainteresowanymi stronami na warunkach transakcji rynkowej.

Z definicji wynika, że chodzi o transakcję hipotetyczną, jaka byłaby możliwa na dzień dokonywania wyceny. Z kolei słowa dobrze poinformowanymi wskazują, że każda ze stron transakcji dysponuje wystarczającą wiedzą o przedmiocie transakcji, parametrach mających wpływ na określenie ceny oraz warunkach rynkowych na dzień wyceny.

-Wartość godziwa jest powszechnie stosowana w rachunkowości przy wycenie bilansowej zarówno na dzień dokonania transakcji, jak i w późniejszej wycenie bilansowej.

W przypadku aktywów finansowych wartością godziwą na dzień nabycia danego aktywu jest uiszczona cena zakupu. Ustalanie wartości godziwej na dzień dokonania transakcji nie stwarza na ogół problemu.

- Tak. W przeciwieństwie do transakcji na dzień nabycia przy wycenie na dzień bilansowy dany aktyw nie zmienia właściciela, a ustalana cena jest hipotetyczna.

- Wycena według wartości godziwej ma szerokie zastosowanie do wyceny takich aktywów jak aktywa: biologiczne, zobowiązań finansowych przeznaczonych lub dostępnych do sprzedaży; pochodnych instrumentów finansowych (kontraktów terminowych, opcji, futures itp.); nieruchomości inwestycyjnych; aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży; opcji menadżerskich i innych świadczeń kapitałowych.

- Z definicji wartości godziwej wynika, że jest ona w znacznym stopniu kategorią abstrakcyjną, idealną, wynikająca z oszacowania transakcji hipotetycznych, jakie mogłyby być zawarte na warunkach rynkowych, nie zaś z faktycznie dokonanej transakcji. Wartość godziwa stosowana jako miernik wartości bilansowych jest więc wartością szacunkową ustalaną przez podmiot sporządzający sprawozdanie finansowe na dzień dokonywania wyceny. Jako taka może być obarczona pewną dozą subiektywizmu.

- Dla wielu osób utożsamiających rachunkowość (księgowość) z dokładnością, drobiazgowością i skrupulatnością zastosowanie wartości godziwej w sprawozdawczości finansowej jest sporym zaskoczeniem -nie mówiąc szokiem.

- Tak. Wartość godziwa sprzyja wierniejszemu i bardziej rzetelnemu przedstawieniu sytuacji finansowej jednostek gospodarczych na dzień bilansowy w porównaniu z wycenami bilansowymi dokonywanymi na podstawie kosztu historycznego. W szybko zmieniających się warunkach rynkowych historyczna cena nabycia stosunkowo szybko traci na aktualności.

- Mimo pozornej elastyczności i subiektywizmu w zastosowaniu wartości godziwej zarówno krajowa ustawa o rachunkowości, jak i MSR wprowadziły wiele elementów kontrolnych ograniczających dowolność zastosowania tej metody i możliwości manipulacji bilansowych.

- To tylko jeden z elementów. Ale rzeczywiście odpowiedzialność za prawidłowe ustalenie wartości godziwej ciąży, podobnie jak i odpowiedzialność za całość sprawozdawczości finansowej na zarządzie spółki i po ostatnich zmianach w ustawie o rachunkowości także na członkach rad nadzorczych.

- Do obowiązków zarządu należy zapewnienie właściwego sytemu kontroli wewnętrznej, w tym opracowanie i wdrożenie odpowiednich procedur ustalania i kontrolowania zastosowanych wartości godziwych. Procedury te obejmują także wytyczne w zakresie ujawniana i prezentacji wartości godziwej w sprawozdaniu finansowym.

- Nie. Prawidłowo zastosowana wartość godziwa odzwierciedla przybliżoną wartość rynkową i jest jako taka preferowana przez uczestników rynku kapitałowego.

- Zasady rachunkowości, w tym zastosowanie wartości godziwej, nie powodują w samym sobie utraty majątku i nie tworzą kryzysów finansowych. Celem wartości godziwej jest odzwierciedlenie aktualnych wartości majątkowych. Właśnie w aktualnej sytuacji kryzysowej ważne jest, aby uczestnicy rynku mieli pełny zakres i równy dostęp do informacji. Tylko w ten sposób nastąpi optymalna alokacja kapitału będąca podstawą trwałego wzrostu gospodarczego.