Do 28 czerwca 2008 r. państwa Unii Europejskiej miały czas na wdrożenie 43 Dyrektywy (w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych) do krajowego prawa. Jednak do tej pory Polska nie dopełniła tego obowiązku. Czy oznacza to, że dyrektywa działa wprost?

W odpowiedzi na pytanie GP Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że brak transpozycji dyrektywy w określonym terminie (lub jej nieprawidłowa transpozycja) daje uprawnionemu prawo do powoływania się bezpośrednio na postanowienia dyrektywy przed organami tego państwa członkowskiego. Może to jednak nastąpić pod warunkiem, że przepisy tej dyrektywy są bezwarunkowe i jednoznaczne. Bezpośrednia skuteczność przepisów dyrektywy jest więc uzależniona od jej precyzyjności oraz bezwarunkowości. Muszą z niej także wynikać uprawnienia jednostki w stosunkach z państwem.

Resort wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości osoba fizyczna lub prawna może, wyłącznie dla ochrony swojego interesu, powołać się wobec państwa bezpośrednio na postanowienia dyrektywy, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki. Dyrektywa w obligatoryjnym terminie nie została wcale lub jedynie w stopniu niewystarczającym transponowana do prawa krajowego. Ponadto postanowienia dyrektywy muszą być bezwarunkowe i wystarczająco dokładne co do treści (sprawa 41/73 Van Dyn przeciwko Home Office 1974; 2/74 Reyners przeciwko Belgii 1974 ECR 631oraz Binsbergen przeciwko Bedrijfsvereining Metaalnijverheid 1974 ECR 1299; 416/93 Bordessa 1995 ECR 1-361).

Według Ministerstwa Finansów 43 Dyrektywa nie spełnia warunków stosowania bezpośredniego. Dodaje, że z jej przepisów wynikają obowiązki (np, obowiązek zatwierdzania i rejestracji biegłych rewidentów i firm audytorskich, kształcenia ustawicznego i zapewniania jakości), a nie uprawnienia obywateli, które mogłyby stanowić podstawę roszczeń. W tym stanie rzeczy należy uznać, że przepisy powołanej dyrektywy nie mogą mieć bezpośredniego i zastosowania w prawie polskim. Tym samym, zastosowanie mają nadal przepisy ustawy z 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (tj. Dz.U. z 2001 r. nr 31, poz. 359 z późn. zm.).